Arboretum Adası

“Arboretum” sözcüğü, çeşitli biçimlerde tanımlanabilir. Genel olarak, kökeni belli ve doğru belgelenmiş ağaç ve çalı gibi odunlu bitkilerden oluşan canlı koleksiyonların yer aldığı arboretumlar; bilimsel araştırmaların yanı sıra içeriğine uygun hoş vakit geçirme amacıyla düzenlenmiş alanlardır.

 Arboretumda, gerek bulunduğu ülkenin doğal odunlu bitkileri; gerekse dünyanın çeşitli yerlerinden getirilmiş, kökeni belli ağaçlar ve çalılar, belirli bir plan ve tasarıma göre sergilenir.  

NGBB’de, 9 Nisan 2011 tarihinde ziyarete açılan Arboretum Adası’nda öncelikle Türkiye’nin doğal odunlu bitkilerinin tümünün bir araya getirilmesi öngörülmektedir. Bu bağlamda ülkemizde doğal olarak yetişen 723 değişik ağaç ve çalı türü, 2009 yılından başlayarak ülkemizin birçok bölgesinde gerçekleştirilecek olan bilimsel araştırma gezileri ile NGBB Arboretum adasına taşınacaktır.

Odunlu Bitki Koleksiyonu Arazisi (OBKA) çalışmalarında, bitkilerden canlı örnek ya da tohum ve çelik gibi üretim malzemesi alınmaktadır. Ayrıca, ilgili örneklerin tam teşhisini yapabilmek için, bitkiden yöntemine uygun olarak herbaryum örnekleri alınmakta; fotoğrafları çekilmektedir.Tüm bitkilerin, alındığı yere ait açık ve kesin ekolojik bilgileri kaydedilmekte; bahçeye gelir gelmez birer giriş numarası verilmektedir.

 Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi’nin tüm adalarında, 2011 yılının mart sonu itibariyle, Türkiye ve dünyanın çeşitli bölgelerinden getirilen toplam 701 odunlu bitki türü bulunmaktadır. Bunlardan 242 tür (% 35’sı) yerli; 459 tür (% 65’ü) yabancı kökenli (egzotik) bitkidir. Bu değerler, genel olarak dünyadaki diğer arboretumlar ile benzerlik gösterir.

 Geçtiğimiz üç yıl boyunca, NGBB’ye yaklaşık 150 farklı odunlu bitki getirilmiş; bunlardan 104 bitki, daha önce 42 doğal tür ve 28 yabancı kökenli türün bulunduğu, Arboretum Adası’nda dikilmiştir. Halen Arboretum Adası’nda, 146 farklı doğal odunlu bitki türü (% 84) ile 28 yabancı kökenli odunlu bitki türü (%16) bulunmaktadır. Bu bitkilerin tümünün, kesin teşhisleri ve etiketlenme işlemleri yapılmıştır. Buna göre, arboretumda bulunan yerli türlerin oranı, amaca uygun olarak, NGBB genelindeki yerli türlerin oranına göre oldukça yüksektir. 

NGBB Arboretum Adası’nda, bitkilerin dikimi belirli bir düzende gerçekleştirilmiştir.Coğrafi konumuyla dört mevsimin yaşandığı ülkemiz, komşuları ve Avrupa ülkelerine göre, daha zengin bir floraya sahiptir.  

Ülkemizde, yaklaşık 11.000 tohumlu bitki taksonu bulunmakta; bunun yukarıda da değinildiği gibi 723’ünü, ağaçlar ve çalılar oluşturmaktadır. Bu verilerin, NGBB Arboretum Adası’ndaki temsili, şimdilik % 20 olduğuna göre; projenin daha uzun yıllar sürmesi kaçınılmazdır.

 NGBB Arboretum Adası,Türkiye’nin bitki coğrafyası ve sosyolojisine uygun olarak üç bölüme ayrılmıştır.

 * Avrupa-Sibirya bitki coğrafyası bölgesi; Karadeniz bölgesinin tamamı ve Marmara bölgesinin büyük kısmını kapsar. 

* İran-Turan bitki coğrafyası bölgesi; İç Anadolu, Doğu Anadolu, Güneydoğu Anadolu bölgelerini kapsar. 

* Akdeniz bitki coğrafyası bölgesi; Akdeniz ve Ege bölgeleri ile Marmara bölgesinin güney kısmını kapsar.

Halen Arboretum Adası’nda bulunan, arizona servisi vb birçok yabancı kökenli bitki; yeni getirilen doğal bitkiler için, siper ve gölge elemanı olarak kullanılmaktadır. Bu bitkiler, doğal türler temin edildiğinde alandan peryodik olarak ve çıkarılarak diğer adalara taşınacaktır.

 Ayrıca, karayolu kenarlarında ve yamaçlardaki tüm egzotik bitkilerin gürültü zonu oluşturma, toprak erozyonunu önleme ve perdeleme işlevleri nedeniyle korunmaları planlanmaktadır. 

Arboretum Adası’nın TEM karayolu sınırında ağaçsız olan kısmına, tamamı doğal meşe türlerimizle oluşturulan kenar zonunda; ülkemizin 18 meşe türü, yaklaşık 600 bireyle temsil edilmektedir. Öte yandan, NGBB’de, dünyanın en büyük meşe koleksiyonunu oluşturma çalışması ise diğer iki meşe adasında sürdürülmektedir.

 NGBB’de bulunan bazı endemik odunlu bitkiler şunlardır:

Abies cilicicasubsp. isaurica Toros Göknarı
Abies nordmanniana subsp.bornmuelleriana Uludağ Göknarı
Acer monspessulanum subsp.oksalianum Akçaağaç
Centaurea ptosimopappa Peygamber çiçeği
Eriolobus trilobata var. sorgerii At Elması
Flueggea anatolica Kadıncık Çalısı
Liquidambar orientalis Anadolu Sığla Ağacı
Pyrus serikensis Zingit, Gurmut
Quercus vulcanica

Kasnak Meşesi

NGBB Arboretum koleksiyonu içinde, dikkati çeken önemli odunsu bitki koleksiyonlarından bazıları aşağıda görülmektedir.

    takson

Meşe

Ortanca

Akçaağaç

Bodur Konifer

Ardıç

Ladin

Çam

Manolya

Kelebek çalıları

Dişbudak

(Quercus)

(Hydrangea)

(Acer)

(Dwarf Conifers)

(Juniperus)

(Picea)

(Pinus)

(Magnolia)

(Buddleja)

(Fraxinus)

36

20

19

18

16

13

11

11

11

6
Buradasınız: Anasayfa BAHÇEMİZ ARBORETUM ADASI